Prosječna neto plata u Srbiji u julu iznosila je 65.070 dinara, ali ona ne govori mnogo o tome koliko većina građana zarađuje jer polovina ima primanja do 50.000, a čak trećina do 35.000 dinara, pokazuju zvanični podaci. Istraživačica Fondacije Centar za demokratiju Sarita Bradaš objašnjava za list “Nova” da su najbolje prosječne plate u javnim preduzećima, dok mnogi zaposleni kod privatnih preduzetnika nemaju primanja dovoljna za dostojanstven život. Ona podsjeća da Republički zavod za statistiku posljednje četiri godine nije iznio podatak o tome koliko ljudi u Srbiji prima minimalnu zaradu, zbog čega svi barataju sa zastarjelim podatkom o 350.000 ljudi. Međutim, prema analizi Fiskalnog savjeta, u Srbiji minimalnu zaradu prima 20 odsto zaposlenih – više od 400.000 ljudi, što Srbiju čini evropskim rekorderom po procentu zaposlenih na minimalcu.

Državni vrh prosječnu platu često pominje kao reper ekonomskog napretka i boljeg života građana. Tako se predsjednik Srbije Aleksandar Vučić prije dva mjeseca pohvalio time što je prosječna zarada u martu bila 555 eura i to označio kao dokaz da je Srbija postala “zemlja pobjednika”, dok je nedavno najavio i da će do kraja godine dostići cifru od 610 eura, pišu novine „Nova“.

Prema posljednjim podacima Republčkog zavoda za statistiku Srbije (RZS), prosječna neto plata u junu iznosila je 553,5 eura ili 65.070 dinara, dok je medijana bila za 15.000 manja, što znači da je čak polovina stanovnika Srbije primila platu do 49.999 dinara.

“Podaci RZS pokazuju da prosječnu platu u Srbiji dobija jedna trećina zaposlenih, a dvije trećine manje od toga. Iznos prosječne plate dobijate kada saberete sve niske zarade, koje ima većina, sa manjim brojem visokih zarada i izvučete aritmetičku sredinu koja vam ne govori o pravoj situaciji”, kaže Bradaš i objašnjava da je medijalna zarada bolji reper.

Dodaje da o distribuciji zarada u Srbiji dosta govori i istraživanje RZS rađeno u septembru prošle godine koje pokazuje da je tada zarade manje od 35.000 dinara imao gotovo svaki treći zaposlen u Srbiji.

“To znači da je i toj polovini zaposlenih, čija zarada ne prelazi 50.000 dinara, najveći broj onih koji zarađuju znatno manje od toga”, napominje Bradaš.

Najveće plate u javnim preduzećima

Podaci Republičkog zavoda za statistiku pokazuju da je raspodjela plata u javnom i privatnom sektoru takođe neravnomjerna – prosječna neto plata u javnom sektoru, gde je oko 30 odsto zaposlenih, u junu je iznosila 72.000 dinara, za 10.000 više nego u privatnom.

Bradaš napominje da je, kada govorimo o javnom sektoru, značajno razdvojiti javna preduzeća u kojima su zarade značajno više nego u lokalnoj administraciji.

“U javnim državnim preduzećima u junu je prosječna zarada iznosila 81.630 dinara, u javnim lokalnim preduzećima oko 62.00, u administraciji na nivou države 79.356 dinara, a u administraciji u lokalnoj samoupravi nešto manje od 60.000”, objašnjava.

Najveći broj zaposlenih, ipak radi u privatnom sektoru, gdje je prosječna zarada u junu bila oko 62.00, što je za 3.000 dinara manje od prosjeka.

“Najmanje plate u privatnom sektoru imaju oni koji rade kod preduzetnika, tu se zapravo nalazi najveći broj onih koji su prijavljeni na minimalac i to vuče prosjek na dole”, kaže.

Minimalac prima više od 400.000 ljudi

Bradaš napominje da se RZS u posljednje četiri godine nije iznio podatak o tome koliko ljudi u Srbiji prima minimalnu zaradu, zbog čega svi barataju sa zastarjelim podatkom o 350.000 ljudi.

“U nedavno objavljenoj analizi Fiskalnog savjeta o porezu na dohodak, iznosi se podatak da u Srbiji minimalnu zaradu prima 20 odsto zaposlenih, što je više od 400.000 ljudi”, kaže i dodaje da je Srbija rekorder u Evropi po procentu zaposlenih sa minimalnim zaradama.

Ukoliko se uzme u obzir podatak da je minimalna potrošačka korpa u Srbiji u junu iznosila 39.335 dinara, vidi se da su svi koji primaju minimalac i 3.000 više od toga, nemaju ni toliko.

“Trećina stanovnika Srbije nema ni za minimalnu potrošačku korpu, a ni visina minimalne potrošačke korpe, u kojoj je na primjer, samo 130 dinara mjesečno opredijeljeno za obrazovanje, nije dovoljno za dostojanstven život”, zaključuje Bradaš.