Putnici iz 59 zemalja svijeta, među kojima su Srbija i ostale zemlje Zapadnog Balkana, od sredine oktobra 2025. godine suočavaju se s novim pravilima za ulazak u većinu država Evropske unije. Nova procedura mogla bi dodatno produžiti čekanja na graničnim prelazima i aerodromima, posebno tokom prelaznog perioda primjene.
Šta se mijenja od oktobra 2025?
Od 12. oktobra 2025. godine, pri ulasku u države Šengenske zone, kao i u Island, Lihtenštajn, Norvešku i Švajcarsku, putnici će – pored pasoša i karte – morati dati biometrijske podatke. To uključuje skeniranje otisaka prstiju i fotografisanje lica.
Nova pravila ne važe za Irsku i Kipar.
Iako je Evropska komisija najavila da će se dio procedure moći obavljati putem aplikacije, taj sistem još nije u potpunosti funkcionalan.
Šta je EES – Sistem ulaska i izlaska?
Nove procedure dio su Sistema ulaska i izlaska (Entry/Exit System – EES), automatizovanog informacionog sistema koji evidentira podatke putnika koji nemaju pasoš zemlje članice EU, niti Islanda, Norveške, Lihtenštajna ili Švajcarske.
EES će se uvoditi postepeno tokom šest mjeseci, a do 9. aprila 2026. godine pasoši će se i dalje pečatirati.
Putnici iz Srbije, Velike Britanije i drugih zemalja Zapadnog Balkana i dalje mogu boraviti u Šengenu do 90 dana u periodu od 180 dana bez vize, kao i ranije.
Šta putnici moraju uraditi na granici?
Prilikom dolaska na aerodrom ili granični prelaz u Šengen zonu, putnici će:
- popuniti dokument s ličnim podacima
- dati otiske prstiju
- dozvoliti fotografisanje lica
Ova prijava je besplatna i odnosi se na boravke do 90 dana.
Ko odbije davanje biometrijskih podataka, neće moći ući u zemlje koje primjenjuju novi sistem.
Koji podaci se prikupljaju?
Pri ulasku u 29 evropskih zemalja evidentiraju se:
- ime i prezime putnika
- vrsta pasoša
- biometrijski podaci (otisci prstiju i fotografija lica)
- datum i mjesto ulaska i izlaska
- podaci o eventualnom odbijanju ulaska
- informacije o prekoračenju dozvoljenog boravka
Otisci prstiju neće se uzimati djeci mlađoj od 12 godina.
Jednom popunjeni podaci važe tri godine, a na narednim ulascima vrši se samo provjera biometrije – bez pečatiranja pasoša.
Na kojim prelazima se sistem prvo primjenjuje?
Sistem će u početku biti aktivan na odabranim prelazima. Državljani Srbije će se prijavljivati prilikom ulaska u:
- Hrvatsku – Batrovci–Bajakovo i aerodrom u Zagrebu
- Bugarsku – Gradina–Kalotina
- Rumuniju – Kaluđerovo–Najdaš
- Mađarsku – fazno od 28. oktobra do 11. novembra 2025. na prelazima Tompa, Horgoš, Bački Vinogradi, Bačalmaš, Bački Breg i Rabe–Kibekhaza
Nova pravila važe i za vozače teretnih vozila i autobusa, s tim da će vozači kamiona moći elektronski unositi podatke dok su na teritoriji EU.
Zašto se uvodi novi sistem?
Zakon o EES-u usvojen je još 2017. godine, ali je njegova primjena više puta odlagana. Cilj sistema je:
- brža i efikasnija kontrola na granicama
- digitalna evidencija ulazaka i izlazaka
- sprječavanje prekoračenja boravka
- borba protiv zloupotrebe bezviznog režima
- jačanje bezbjednosti i borba protiv teškog kriminala i terorizma
Evropske institucije tvrde da će, nakon prelaznog perioda, gužve na granicama biti manje.
Šta je ETIAS i kada se uvodi?
Pored EES-a, Evropska unija planira i uvođenje ETIAS-a (Evropski sistem za informisanje i autorizaciju putovanja), koji bi trebao početi s primjenom u oktobru 2026. godine.
- cijena prijave: 20 eura
- prijava putem interneta ili mobilne aplikacije
- važenje: tri godine
- omogućava neograničen broj putovanja u 29 država
Putnici će unositi podatke iz biometrijskog pasoša, eventualne krivične presude, boravke u ratnim zonama i osnovne podatke o obrazovanju.
Više od 95 posto zahtjeva biće odobreno u roku od nekoliko minuta, dok će složeniji slučajevi trajati do 72 sata.
